Sỏi gan: Nguyên nhân, triệu chứng, cách điều trị

5 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Rating 5.00 (1 Vote)

Sỏi gan (hay sỏi đường mật trong gan, sỏi nhu mô gan) là căn bệnh về đường tiêu hóa khá phổ biến ở các nước Đông Nam Á. Sỏi gan đặc trưng bởi tính chất khó chữa trị và dễ tái phát, đòi hỏi phải can thiệp nhiều lần. Thông tin trong bài viết sau sẽ giúp bạn có cái nhìn khái quát hơn về căn bệnh này.

Các nguyên nhân gây bệnh sỏi gan?

Sỏi đường mật trong gan thường là sỏi bilirubin (sỏi sắc tố). Loại sỏi này xuất hiện phần lớn do nhiễm trùng dịch mật và ứ mật trong gan.

- Nhiễm trùng dịch mật: đóng vai trò quan trọng trong cơ chế bệnh sinh sỏi gan. Các vi khuẩn gây bệnh phổ biến nhất gồm: E.coli, Bacteroides, Clostridium tiết ra một loại men phân hủy bilirubin vốn tan trong dịch mật thành bilirubin không tan, chúng kết tụ với nhau và với các thành phần khác hình thành nên nhân sỏi.

- Ứ trệ dịch mật kéo dài: Một số người mắc các bệnh như dị dạng đường mật bẩm sinh, teo đường mật bẩm sinh, u đường mật trong gan, chức năng gan kém… khiến dịch mật bị ứ trệ dài ngày cũng làm tăng nguy cơ phát triển sỏi gan.

- Các yếu tố khác: Khi mắc các bệnh thiếu máu huyết tán, hồng cầu hình liềm… sẽ làm tăng nồng độ bilirubin trong dịch mật, khiến chúng dễ kết tụ với nhau thành sỏi. Nhiễm giun, ký sinh trùng đường ruột chui lên đường mật; có chế độ ăn ít đạm và mỡ; nhiễm trùng đường ruột; phẫu thuật nối mật - ruột… là những yếu tố nguy cơ gây sỏi gan ít phổ biến hơn.

 Có rất nhiều nguyên nhân gây bệnh sỏi gan

Có rất nhiều nguyên nhân gây bệnh sỏi gan

Dấu hiệu, triệu chứng sỏi gan

Dấu hiệu, triệu chứng sỏi gan rất đa dạng, liên quan đến vị trí, kích thước sỏi.  Khác với sỏi túi mật triệu chứng mơ hồ, không rõ ràng thì dấu hiệu nhận biết sỏi gan khá đặc trưng. 

Đau quặn hạ sườn phải, sốt, vàng da là 3 triệu chứng điển hình khi bị sỏi gan xuất hiện lần lượt theo thứ tự. Các cơn đau do sỏi gan thường dữ dội, đột ngột, đau có thể kéo dài trên 5h, kèm theo đõ là sốt cao, rét run, cuối cùng vàng da, vàng củng mạc mắt, nước tiểu sậm màu, phân bạc màu. 

Các biến chứng sỏi gan

Biến chứng của sỏi gan khá nguy hiểm, bởi lẽ đường dẫn mật trong gan rất nhỏ. Do đó với sỏi gan, điều trị sỏi từ sớm có ý nghĩa rất quan trọng.

- Viêm mủ đường mật: Là biến chứng phổ biến nhất khi bị sỏi gan. Viêm mủ đường mật thường tái phát nhiều lần, gây khó khăn trong việc điều trị sỏi. Viên mủ tái diễn có thể gây xơ hóa, chít hẹp đường mật, áp xe gan, xơ gan mật thứ phát, tăng huyết áp tĩnh mạch cửa, thậm chí một số trường hợp có thể dẫn tới tử vong do nhiễm trùng huyết và suy gan.

- Ung thư đường mật: Tỉ lệ ung thư đường mật do sỏi gan chiềm khoảng 3.0-4.3%. Ung thư thường được chẩn đoán sau một thời gian điều trị sỏi gan, đặc biệt trên những người bệnh tái phát sỏi nhiều lần. Nguyên nhân là sỏi làm tổn thương thành đường mật, kích thích các tế bào đường mật tăng sinh bất thường.

- Tổn thương gan: Gan tham gia vào các quá trình chuyển hóa trong cơ thể. Khi dịch mật bị ứ lại do sỏi mật, các sản phẩm thải có trong dịch mật không được đào thải ra ngoài tấn công làm gan bị tổn thương khiến men gan cao, làm tăng nguy cơ dẫn tới viêm gan, xơ gan, ung thư gan.

Những phương pháp điều trị sỏi gan

Mục tiêu lớn nhất trong việc điều trị sỏi gan bao gồm: xử lý hẹp đường mật, làm sạch sỏi, ngăn ngừa sỏi tái phát và phòng biến chứng sau điều trị.

- Sử dụng thuốc: Đa phần sỏi gan là sỏi sắc tố, trong khi thuốc làm tan sỏi Tây y chỉ có tác dụng với sỏi cholesterol. Trong trường hợp gặp biến chứng, người bệnh có thể dùng thêm thuốc giảm đau, chống viêm… theo chỉ định của bác sĩ.

- Nội soi mật - tụy ngược dòng: Phương pháp này giúp chẩn đoán và điều trị sỏi đường mật khá an toàn. Tuy nhiên, tỷ lệ thành công trong việc điều trị sỏi trong gan thường thấp, đòi hỏi người thực hiện phải có kỹ thuật cao. 

- Nội soi đường mật xuyên gan qua da: Đây là phương pháp can thiệp sỏi gan phổ biến nhất hiện nay với ưu điểm vừa lấy được sỏi, kết hợp với xử lý hẹp đường mật. Phương pháp này thường được chỉ định khi nội soi mật tụy thất bại hoặc bệnh nhân đã điều trị nhiều lần.

- Tán sỏi mật: Tán sỏi mật có thể thực hiện bằng phương pháp tán sỏi ngoài cơ thể hoặc tán sỏi trong cơ thể. Tuy nhiên, đặc điểm chung của phương pháp này là ít hiệu quả, cần tiến hành nhiều lần và người bệnh có nguy cơ cao gặp biến chứng.

- Phẫu thuật mở lấy sỏi gan: Áp dụng nhiều tại nước ta khi bệnh nhân đến khám có biến chứng, siêu âm thấy sỏi lớn hơn 1.5cm hoặc có nhiều sỏi trong gan. Lấy sỏi gan bằng cách mổ hở có ưu điểm là kết hợp được nhiều phương pháp, giúp giảm tỷ lệ sót sỏi và tái phát sỏi sau điều trị. 

- Cắt một thùy gan: Phương pháp này cho đến nay vẫn còn có nhiều ý kiến trái nhiều. Các nhà điều trị khuyến cáo, những trường hợp bị hẹp đường mật trong gan, áp xe gan, xơ gan nên lựa chọn hình thức này để giảm thiểu tỷ lệ tử vong vì biến chứng. Tuy nhiên, cắt thùy gan cũng có thể gây ra những biến chứng dài hạn, do ảnh hưởng tới chức năng thải độc và chuyển hóa trong gan.

Như vậy, điều trị sỏi gan bằng tây y có ưu điểm là giải quyết sạch sỏi, nhưng lại không thể xử lý được sỏi tái phát. Có những trường hợp phải mổ đi mổ lại nhiều lần, làm tăng nguy cơ gặp phải các biến chứng nguy hiểm, từ đó gây hoang mang cho chính bác sĩ điều trị và bản thân người bệnh.

Thuốc nam điều trị sỏi gan

Ngăn ngừa biến chứng sỏi gan, dự phòng tái phát sỏi là một trong những thách thức của y học hiện đại. Việc điều trị sỏi gan bằng tây y tuy đã có những bước đột phá, nhưng vẫn tồn tại một số nhược điểm do không khắc phục được từ gốc nguyên nhân gây bệnh, chỉ có hiệu quả với những trường hợp cấp tính. Bên cạnh đó, những thói quen trong việc ăn uống, lối sống cũng có thể làm tăng nặng thêm triệu chứng của bệnh, thúc đẩy sỏi gan phát triển thêm về số lượng và kích thước.

Trên thực tế, chữa trị sỏi gan bằng các loại thuốc nam đã được phát triển từ hàng ngày năm trước. Nhưng những năm gần đây, dưới ánh sáng khoa học đã làm sáng tỏ tác dụng của các thảo dược truyền thống, trong đó phải kể đến Uất kim, Chi tử, Sài hồ, Hoàng bá, Nhân trần, Diệp hạ châu, Kim tiền thảo, Chỉ xác trong việc hỗ trợ điều trị sỏi gan. Nhờ cơ chế tác động toàn diện, trúng đích vào nguyên nhân gây sỏi mà sau một thời gian, những bất thường và rối loạn hoạt động của hệ thống sản xuất và vận chuyển dịch mật được sửa đổi, từ đó làm giảm triệu chứng, phòng biến chứng mà lâu dài còn ngăn ngừa tái phát sỏi khá hiệu quả. 

Sỏi gan nên ăn gì?

 Chế độ ăn khoa học giúp giảm triệu chứng, ngăn ngừa biến chứng sỏi gan
Chế độ ăn khoa học giúp giảm triệu chứng, ngăn ngừa biến chứng sỏi gan

Nhiều nghiên cứu đã chứng minh, chế độ ăn thông minh không chỉ giúp phòng ngừa phát triển sỏi gan, mà còn làm giảm triệu chứng, ngăn ngừa biến chứng do sỏi gây ra.

- Chất đạm: Hạn chế chất đạm là nguyên nhân gây bệnh sỏi gan, nhưng nếu ăn quá nhiều chất đạm có thể khiến triệu chứng bệnh trở nên trầm trọng. Chính vì vậy, các chuyên gia khuyến cáo, bạn nên lựa chọn nguồn chất đạm lành mạnh từ các loại hạt, đậu phộng, đậu Hà Lan, cá, thịt gia cầm thay vì trứng, sữa và các loại thịt đỏ.

- Chất béo: Nguồn chất béo tốt có trong các loại quả hạch, dầu thực vật, quả bơ, cá biển… giúp làm giảm triệu chứng sỏi mật. Ngược lại bạn nên tránh chất béo từ sữa, các loại thịt mỡ, thực phẩm chiên rán nhiều lần, đồ ăn chế biến sẵn…

- Chất xơ: Trái cây, rau củ không chứa tinh bột giúp tăng quá trình tiêu hóa và hấp thu thức ăn, làm giảm đầy trướng, chậm tiêu, tiêu chảy do sỏi gan.

Bên cạnh đó, người bệnh sỏi gan nên ăn uống đảm bảo vệ sinh, tránh thực phẩm tái, sống; lên lịch tẩy giun định kỳ 6 tháng/lần và chăm chỉ luyện tập thể dục thể thao để tránh ứ trệ dịch mật.

Biên tập viên sức khỏe Đông Tây

Theo nguồn:

http://www.em-consulte.com/en/article/158981
http://jamanetwork.com/journals/jamasurgery/fullarticle/600581
https://radiopaedia.org/articles/choledocholithiasis


Gửi bình luận

(Bấm vào đây để nhận mã)