Bệnh sỏi mật: hiểu rõ để điều trị và phòng ngừa đúng cách

5 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Rating 5.00 (1 Vote)

Sỏi mật là những viên đá hình thành từ các thành phần trong dịch mật. Thậm chí bạn có thể không biết mình mắc sỏi mật cho đến khi chúng gây nên các triệu chứng khó chịu. Hiểu rõ về bệnh sỏi mật giúp bạn có cách điều trị và phòng ngừa hiệu quả.

Bệnh sỏi mật – nguyên nhân là gì?

80% sỏi mật được hình thành từ cholesterol và 20% còn lại tạo thành từ muối mật, bilirubin và các thành phần khác trong dịch mật. Đến nay vẫn chưa thể xác định được nguyên nhân chính xác gây ra sỏi mật là gì và dưới đây là một số giả thiết:

Quá nhiều cholesterol trong dịch mật

Khi nồng độ cholesterol trong dịch mật quá cao, sẽ không đủ muối mật để hòa tan hết lượng cholesterol này. Cholesterol bị kết tụ lại tạo thành sỏi, sỏi cholesterol chiếm tỷ lệ khoảng 80% trường hợp mắc sỏi mật.

Quá nhiều bilirubin trong dịch mật

Bilirubin là một sản phẩm thải của tế bào hồng cầu, được tạo ra ở gan và đào thải qua dịch mật. Trong một số trường hợp như tổn thương gan, một số bệnh làm cho gan sản xuất nhiều bilirubin hơn bình thường. Bilirubin tăng cao sẽ tích tụ tạo sỏi mật. Loại sỏi này thường cứng, có màu nâu, xanh hoặc đen.

Ứ trệ dịch mật trong túi mật

Để hoạt động tiêu hóa diễn ra bình thường thì túi mật phải co bóp nhịp nhàng và tống đẩy dịch mật xuống ruột non để tiêu hóa thức ăn. Nhưng vì nguyên nhân nào đó túi mật không hoạt động tốt, dịch mật trong túi mật bị ứ trệ lâu ngày tạo điều kiện hình thành sỏi trong túi mật.

 sỏi mật hình thành từ cholesterol

80% sỏi mật hình thành từ cholesterol

Dấu hiệu nhận biết bệnh sỏi mật

Sỏi mật có thể không gây triệu chứng gì hoặc gây nên những cơn đau bụng vùng hạ sườn phải, đặc biệt sau khi ăn những thực phẩm nhiều dầu mỡ.  Ngoài đau bụng, người bệnh sỏi mật còn gặp phải các triệu chứng như: buồn nôn, khó tiêu, đầy trướng, nước tiểu đậm màu, phân màu đất sét, vàng da, vàng mắt,...  Nếu gặp phải một hoặc nhiều dấu hiệu kể trên, rất có thể bạn đang mắc bệnh sỏi mật.

Những yếu tố nguy cơ của bệnh sỏi mật

Có nhiều yếu tố nguy cơ dẫn đến sự hình thành sỏi mật, có thể liên quan đến chế độ ăn uống hoặc một số yếu tố khác không thể thay đổi được như: tuổi, giới tính, lối sống, tiền sử gia đình,...

Yếu tố nguy cơ do lối sống

- Người thừa cân, béo phì

- Chế độ ăn nhiều chất béo, cholesterol, ít chất xơ

- Giảm cân nhanh trong thời gian ngắn

Yếu tố nguy cơ không thể thay đổi được

- Nữ giới

- Một số dân tộc có nguy cơ cao

- Gia đình có người mắc sỏi mật

- Người trên 60 tuổi

Yếu tố nguy cơ liên quan đến y tế

- Người mắc bệnh gan: xơ gan, viêm gan

- Phụ nữ mang thai

- Dùng một số loại thuốc làm tăng đào thải cholesterol qua dịch mật như: thuốc hạ mỡ máu, thuốc tránh thai, liệu pháp thay thế hormon ...

Những loại thuốc kể trên có thể làm tăng nguy cơ mắc sỏi mật nhưng người bệnh không được phép tự ý ngừng thuốc nếu không có chỉ định của bác sỹ.

 Người béo phì dễ mắc bệnh sỏi mật

Người béo phì dễ mắc bệnh sỏi mật

Cách điều trị sỏi mật

Hầu hết những trường hợp mắc sỏi mật nhưng chưa có triệu chứng thì chưa cần điều trị can thiệp. Nhưng nếu sỏi mật gây đau thường xuyên hoặc xuất hiện nhiều biến chứng thì cần phải can thiệp hoặc phẫu thuật để loại sỏi. Trong một số ít trường hợp có thể dùng thuốc tan sỏi nhưng phương pháp này bộc lộ nhiều hạn chế nên ít được áp dụng.

Phẫu thuật hoặc can thiệp loại sỏi mật

Khi sỏi mật gây đau, ứ trệ dịch mật thì phẫu thuật hoặc can thiệp loại sỏi là cần thiết để tránh biến chứng nguy hiểm. Tùy theo vị trí sỏi mà có nhiều phương pháp như: phẫu thuật cắt túi mật  (nội soi hoặc mổ hở) để điều trị sỏi túi mật; nội soi mật tụy ngược dòng lấy sỏi đường mật (sỏi ống mật chủ, sỏi gan),...

- Dùng thuốc tan sỏi mật

Một số trường hợp không thể can thiệp phẫu thuật, người bệnh có thể dùng một số loại thuốc làm tan sỏi có bản chất là acid mật như ursodiol. Tuy nhiên, các thuốc này chỉ làm tan được sỏi cholesterol, sỏi kích thước nhỏ hơn 1,5 cm và cần thời gian sử dụng từ 6 tháng – 2 năm. Hơn nữa, ngay cả khi sỏi đã tan hoàn toàn thì vẫn có thể tái phát sau thời gian điều trị bằng thuốc.

Làm thế nào để phòng ngừa sỏi mật?

Bệnh sỏi mật hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu bạn có lối sống lành mạnh và chế độ ăn uống hợp lí. Dưới đây là những biện pháp hữu hiệu giúp bạn phòng ngừa căn bệnh này:

- Giảm lượng chất béo và chọn thực phẩm ít chất béo bất cứ khi nào có thể. Tránh thức ăn béo, béo, và chiên.

- Thêm chất xơ vào chế độ ăn uống tốt cho hoạt động của túi mật nhưng nên ăn một lượng vừa phải, tránh ăn quá nhiều vì có thể gây khó tiêu.

- Tránh các loại thực phẩm và đồ uống dễ gây ra tiêu chảy như: đồ uống có chứa caffein, các sản phẩm sữa có chất béo cao, đồ ăn quá ngọt.

- Ăn vài bữa nhỏ mỗi ngày giúp dễ tiêu hóa hơn.

- Uống một lượng nước đủ, khoảng 6 - 8 ly mỗi ngày.

- Duy trì trọng lượng khỏe mạnh. Tránh giảm cân nhanh.

Sỏi mật có thể không phải là bệnh hiểm nghèo nhưng lại khiến cho người bệnh gặp phải nhiều rắc rối trong cuộc sống nhưng bạn hoàn toàn có thể phòng bệnh hiệu quả nếu hiểu rõ về bệnh và có phương pháp phòng ngừa đúng cách.

Biên tập viên sức khỏe Đông Tây

Tham khảo: https://www.healthline.com/health/gallstones#prevention-and-diet



Gửi bình luận

(Bấm vào đây để nhận mã)