Run chân tay là bệnh gì?

2.75 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Rating 2.75 (2 Votes)

Run (tremor) là rối loạn vận động phổ biến nhất, được định nghĩa là những vận động không chủ ý của một hoặc nhiều bộ phận cơ thể (chẳng hạn như tay, chân, đầu…). Run chân tay có thể gặp ở mọi lứa tuổi do nhiều nguyên nhân khác nhau. Việc xác định chính xác nguyên nhân gây run rất quan trọng để quyết định phương pháp điều trị bệnh hiệu quả.

Các dạng run chân tay thường gặp

Có 5 dạng run chân tay phổ biến bao gồm:

- Run khi nghỉ (resting tremor): run xuất hiện hoặc tăng lên khi nghỉ ngơi và giảm dần khi hoạt động.

- Run tư thế (postural tremor): thường xảy ra ở tư thế đứng

- Run động (kinetic tremor): Run chỉ xuất hiện khi hoạt động như cầm nắm, làm việc…

- Run khi làm động tác có chủ đích (intention tremors): còn gọi là run tiểu não, xuất hiện khi thực hiện động tác có chủ đích như ấn nút, hay chạm đầu ngón tay lên đầu mũi (ngón tay chỉ mũi).

- Run khi thực hiện một hoạt động cụ thể (task-specific tremor): chỉ xảy ra khi thực hiện một số động tác chuyên biệt, thường gặp nhất run tay khi viết.

Run tay khi viết gặp phổ biến ở người trẻ
Run tay khi viết gặp phổ biến ở người trẻ

Nguyên nhân gây run chân tay

Run vô căn và run do Parkinson

Đây là hai nguyên nhân gây run phổ biến nhất, thường gặp ở người cao tuổi. Run vô căn đa phần là run tư thế hoặc run khi hoạt động, thường liên quan đến tiền sử gia đình.

Ngược lại với run vô căn, tình trạng run do Parkinson có đặc trưng là xảy ra hoặc tăng nặng khi nghỉ ngơi, kết hợp với các triệu chứng khác, bao gồm cứng đờ và chậm vận động.

So sánh run vô căn và run do Parkinson

Đặc điểm Run do Parkinson Run vô căn
 Loại run  Run khi nghỉ ngơi  Run tư thế và run khi thực hiện hoạt động cụ thể
 Tuổi  Chủ yếu là người cao tuổi ( > 50 tuổi)  Có thể gặp ở mọi lứa tuổi
 Uống rượu  Không giúp giảm run  Có thể giảm bớt run
 Khởi phát run  Từ một bên cơ thể  Cả 2 bên cơ thể
 Cơ bắp  Cứng cơ bắp  Bình thường
 Sự biểu cảm của cơ mặt  Giảm đi  Bình thường
 Dáng đi  Chậm chạp, giảm sự hoạt động của cánh tay  Bình thường
 Thời gian cơn run  8 – 9 giây  1 – 2 giây

Run do Parkinson thường gặp ở người trên 60 tuổi
Run do Parkinson thường gặp ở người trên 60 tuổi

Run do rối loạn thần kinh thực vật

Đây là nguyên nhân gây run phổ biến ở người trẻ, thanh thiếu niên, thường do căng thẳng, stress, suy nhược thần kinh kéo dài. Run do rối loạn thần kinh thực vật có đặc điểm là xuất hiện và tăng lên khi lo lắng, hồi hộp, tập trung chú ý, khi đứng trước đám đông hay có người khác nhìn vào.

Run do bệnh lý tiểu não

Run do bệnh lý tiểu não thường nhẹ, có tần số thấp, xảy ra khi thực hiện những hành động có chủ đích như ấn nút, ngón tay chỉ mũi… Ngoài ra người bệnh có thể có thêm một số biểu hiện khác như dáng đi chậm chạp, rối loạn thăng bằng, đi theo hình zic zắc… Nguyên nhân gây bệnh thường là do bệnh đa xơ cứng, đột quỵ và chấn thương tiểu não.

Run do cường giáp

Run do cường giáp là sự kết hợp của run khi nghỉ ngơi, tư thế và hành động. Đây là loại run không thường xuyên và có tần số thấp, thường xảy ra ở bàn tay và các ngón tay.

Run do sử dụng thuốc và dấu hiệu thần kinh tương ứng

Một số loại thuốc điều trị cũng có thể gây ra tác dụng phụ, làm ảnh hưởng hệ thần kinh và gây run.

Thuốc
Loại run
 Thuốc rối loạn nhịp tim (Amiodarone)  Run tư thế
 Thuốc giãn phế quản (Salbutamol, Salmeterol…)  Run tư thế, hoạt động
 Thuốc tâm thần (Lithium)  Run nghỉ ngơi, tư thế, hoạt động
 Thuốc chống nôn (Metoclopramide)  Run nghỉ ngơi, tư thế
 Các thuốc an thần  Run nghỉ ngơi, tư thế
 Thuốc trị hen (Theophylline)  Run tư thế
 Thuốc chống động kinh (Valproate)  Run tư thế

Run tư thế

Run tư thế được coi là một biến thể của run vô căn. Đây là loại run xảy ra khi cơ thể đang ở tư thế đứng và sẽ giảm đi khi bệnh nhân ngồi xuống. Run tư thế thường run với tần số cao và không có dấu hiệu lâm sàng hoặc triệu chứng khác.

Điều trị run tay chân

Một số chứng run có thể giảm hoặc hết hoàn toàn sau khi nguyên nhân được khắc phục chẳng hạn như run do cường giáp, run do thuốc điều trị. Còn với hầu hết các trường hợp việc điều trị bệnh sẽ gặp nhiều khó khăn hơn.

Điều trị bằng thuốc

Với run do bệnh Parkinson, người bệnh bắt buộc phải dùng thuốc điều trị nhằm làm tăng lượng Dopamin trong não, trong đó loại thuốc chính là Levodopa. Tuy nhiên thuốc điều trị Parkinson thường chỉ tỏ ra có hiệu quả tốt trong thời gian đầu sử dụng, sau một vài năm hiệu quả của thuốc có xu hướng giảm dần và có thể gây ra nhiều tác dụng bất lợi cho người bệnh.

Với run vô căn, hai loại thuốc điều trị thường được sử dụng là primidone hoặc propranolol. Khoảng 50 - 75% người bệnh nhận thấy 2 loại thuốc này có hiệu quả tốt trong việc làm giảm bớt các triệu chứng run. Nếu sử dụng từng thuốc đơn độc không có hiệu quả, bác sĩ có thể phối hợp cả hai.

Các thuốc an thần cũng có thể được sử dụng để giúp giảm bớt chứng run do stress hay rối loạn thần kinh thực vật. Tuy nhiên sử dụng thuốc dài ngày có thể gây ra nhiều tác dụng không mong muốn, bởi vậy chúng thường chỉ được dùng khi chứng run trở nên nghiêm trọng làm ảnh hưởng nhiều đến cuộc sống.

Giảm run với các hoạt chất sinh học tự nhiên từ Thiên Ma, Câu đằng

Những hoạt chất sinh học tự nhiên đang ngày càng tỏ ra có nhiều ưu thế hơn điều trị bệnh run bởi tính an toàn và hiệu quả mà chúng mang lại. Trong đó phải kể đến các hoạt chất sinh học có trong hai thảo dược Thiên ma, Câu đằng có tác dụng an thần, trấn tĩnh, tăng cường bảo vệ và nuôi dưỡng tế bào thần kinh, ổn định tính dẫn truyền, nhờ đó giúp làm giảm dần các chứng run do mọi nguyên nhân. Tại Việt Nam, hai thảo được này đã được phối hợp trong một số sản phẩm hỗ trợ điều trị, mang lại hy vọng mới cho người mắc chứng bệnh run chân tay.

Điều trị phẫu thuật

Đối với những trường hợp nghiêm trọng mà việc sử dụng thuốc không có hiệu quả, phẫu thuật là một lựa chọn được cân nhắc, bao gồm: kích thích não sâu hoặc mở đồi thị. Đây đều là những phẫu thuật khá phức tạp, tốn kém và nhiều rủi ro biến chứng.

Run chân tay tuy không đe dọa đến sức khỏe nhưng lại gây ra nhiều khó khăn trong sinh hoạt cuộc sống. Vì vậy việc điều trị là rất cần thiết. Tìm ra và phân loại nguyên nhân để điều trị là rất quan trọng. Ngoài ra, bệnh nhân nên được hỗ trợ cả về mặt tâm lý để có thể điều trị đạt hiệu quả cao nhất.

Biên tập viên sức khỏe Đông Tây
Tham khảo: http://www.clevelandclinicmeded.com/medicalpubs/diseasemanagement/neurology/tremors/


Gửi bình luận

(Bấm vào đây để nhận mã)