Những nguyên nhân gây bệnh Parkinson ít được biết đến

3.3333333333333 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Rating 3.33 (3 Votes)

Parkinson là một căn bệnh mạn tính gây rối loạn vận động, cho tới nay vẫn chưa xác định được chính xác nguyên nhân. Nhưng qua nhiều bằng chứng nghiên cứu, các nhà khoa học cho rằng nguyên nhân gây bệnh Parkinson liên quan chủ yếu đến yếu tố di truyền và độc tố môi trường.

Bệnh Parkinson là gì?

Nguyên nhân gây bệnh Parkinson là do một nhóm tế bào thần kinh sản xuất dopamin bị thoái hóa
Nguyên nhân gây bệnh Parkinson là do một nhóm tế bào thần kinh sản xuất dopamin bị thoái hóa

Bệnh Parkinson là một thoái hóa của hệ thần kinh trung ương gây rối loạn vận động. Đây là một bệnh mạn tính tiến triển, tức là bệnh kéo dài và nặng dần theo thời gian. Ban đầu, người bệnh thường nhận thấy các triệu chứng về vận động như run rẩy, cứng khớp các chi hoặc thân, giảm thăng bằng. Theo thời gian, người bệnh sẽ gặp khó khăn trong việc đi lại, nói chuyện hoặc thực hiện các công việc đơn giản. Một số bệnh khác cũng gây ra triệu chứng tương tự như bệnh Parkinson, vì thế, người bệnh nên đi khám để xác định rõ tình trạng của mình.

Các nhà khoa học vẫn chưa xác định rõ nguyên nhân chính xác gây bệnh Parkinson, nhưng họ cho rằng căn bệnh này là kết quả của sự kết hợp giữa yếu tố di truyền với độc tố môi trường. Cho tới nay, Parkinson vẫn là một căn bệnh không thể chữa khỏi.

Nguyên nhân gây bệnh Parkinson?

Bệnh Parkinson xảy ra khi các tế bào thần kinh (neuron) trong não bị thoái hóa và chết dần. Mặc dù ảnh hưởng tới nhiều vùng não bộ nhưng các triệu chứng điển hình của bệnh Parkinson là kết quả của sự mất mát các tế bào thần kinh ở vùng chất đen (substantia nigra).

Các tế bào thần kinh trong chất đen có nhiệm vụ sản xuất ra một chất dẫn truyền thần kinh quan trọng có tên là dopamine. Chất này có nhiệm vụ dẫn truyền tín hiệu giữa các chất đen và thể vân (corpus striatum) để thực hiện nhuần nhuyễn các hoạt động có chủ ý. Sự suy giảm dopamine ảnh hưởng xấu tới chức năng vận động. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng, hầu hết bệnh nhân Parkinson bị mất ít nhất 60 – 80% lượng tế bào sản xuất dopamine và đồng thời cũng bị mất một lượng đáng kể tế bào thần kinh sản xuất norepinephrine. Norepinephrine là một chất dẫn truyền thần kinh có liên quan chặt chẽ với dopamine, là “sứ giả hóa học” chính của hệ thần kinh giao cảm (điều chỉnh các chức năng tự động của cơ thể, chẳng hạn như nhịp tim, huyết áp). Sự suy giảm norepinephrine có thể giải thích các triệu chứng phi vận động của bệnh Parkinson, bao gồm mệt mỏi bất thường và các vấn đề về huyết áp.

Những nguyên nhân góp phần gây bệnh Parkinson:

Di truyền học: Các nhà khoa học đã xác định được một số đột biến gene liên quan đến bệnh Parkinson, bao gồm alpha-synuclein và nhiều gene khác. Các nhà nghiên cứu hy vọng rằng việc phát hiện các gene liên quan đến bệnh Parkinson sẽ giúp xác định các phương pháp mới để điều trị căn bệnh này.

Yếu tố gene di truyền là nguyên nhân quan trọng gây bệnh Parkinson
Yếu tố gene di truyền là nguyên nhân quan trọng gây bệnh Parkinson

Môi trường: Tiếp xúc với một số độc tố nhất định có thể gây ra các triệu chứng Parkinson (chẳng hạn như MPTP, mangan kim loại…). Các yếu tố môi trường khác chưa được xác định cũng có thể gây bệnh Parkinson ở những người nhạy cảm về mặt di truyền.

Ti thể: Một số nghiên cứu cho thấy ti thể có tham gia vào sự phát triển của bệnh Parkinson. Ti thể là những thành phần sản xuất năng lượng của tế bào, và sự bất thường trong ti thể là nguyên nhân dẫn đến sự hư hại của màng tế bào, protein, DNA và các phần khác của tế bào. Những thay đổi liên quan đến stress oxy hóa đã được phát hiện trong não bộ của người bệnh Parkinson. Một số đột biến có ảnh hưởng tới chức năng của ti thể đã được xác định là nguyên nhân gây bệnh Parkinson.

Những gene có liên quan đến bệnh Parkinson

Alpha-synuclein là gene đầu tiên được xác định có liên quan đến bệnh Parkinson. Từ những năm 1990, các nhà nghiên cứu tại Viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ đã nghiên cứu hồ sơ di truyền của các gia đình có người mắc bệnh Parkinson và thấy rằng bệnh của họ có liên quan đến sự đột biến gene alpha-synuclein. Mối liên kết này cũng được tìm thấy trong nghiên cứu năm 2003 của các nhà nghiên cứu di truyền về bệnh Parkinson.

Các gene khác liên quan đến bệnh Parkinson bao gồm parkin, DJ-1, PINK1, và LRRK2. Gene DJ-1 và PINK1 là gây bệnh Parkinson khởi phát sớm, hiếm gặp. Gene parkin được vận chuyển sang một protein bình thường, giúp tế bào phân hủy và tái chế các protein. DJ-1 thường giúp điều hòa hoạt động gen và bảo vệ tế bào khỏi quá trình oxy hoá. Gen PINK1 mã hóa cho một loại protein hoạt động trong ty thể - “nhà máy” cung cấp năng lượng cho tế bào, sự rối loạn hoạt động của ty thể là nguyên nhân gây bệnh Parkinson. Đột biến gen PINK1 làm tăng tính nhạy cảm với stress oxy hóa tế bào. Đột biến ở LRRK2 ban đầu được xác định trong một số gia đình thuộc nước Anh, Tây Ban Nha, Bắc Phi và Trung Đông, là nguyên nhân của bệnh Parkinson khởi phát muộn.

Ngoài ra, bệnh Parkinson còn liên quan đến gene GBA – gene tạo ra enzyme glucocerebrosidase. Đột biến ở cả hai gene GBA gây bệnh Gaucher (căn bệnh khiến acid béo, dầu, sáp và steroid tích tụ trong não), nhưng những thay đổi khác nhau trong gene này có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh Parkinson.

Biên tập viên sức khỏe Đông Tây

Tham khảo: http://www.ninds.nih.gov/disorders/parkinsons_disease/detail_parkinsons_disease.htm#3159_0



Gửi bình luận

(Bấm vào đây để nhận mã)