Sỏi mật – đối tượng nào có nguy cơ cao?

3.25 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Rating 3.25 (2 Votes)

Khoảng 10 – 15% người trưởng thành mắc bệnh sỏi mật và một số yếu tố như mang thai, béo phì, tiểu đường…làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

Sỏi mật là một bệnh lý đường tiêu hóa hàng đầu khiến người bệnh phải nhập viện bởi các biến chứng cấp như viêm túi mật, viêm tụy cấp, hoại tử túi mật, viêm phúc mạc, tắc mật…Tuy nhiên bệnh thường không hoặc có các triệu chứng mơ hồ và bị bỏ qua như đầy trướng, chậm tiêu; chỉ khi xuất hiện các triệu chứng cấp như sốt, đau quặn hạ sườn phải, vàng da, vàng mắt…thì bệnh mới được phát hiện. Nếu không được cấp cứu kịp thời có thể nguy hiểm đến tính mạng hay để lại di chứng.

Một số nhóm đối tượng sau có nguy cơ cao mắc bệnh cần lưu ý đến các triệu chứng trên giúp phát hiện sớm tình trạng bệnh và có hướng điều trị thích hợp, phòng ngừa các biến chứng cấp nguy hiểm do sỏi gây ra.

Nữ giới – đối tượng dễ mắc sỏi mật nhất

Hormone estrogen kích thích gan loại bỏ cholesterol từ máu chuyển vào mật. Nồng độ cao cholesterol là một trong những nguyên nhân hình thành sỏi túi mật. Nồng độ estrogen cao hơn ở nữ giới nên nguy cơ mắc bệnh hơn nam giới. Tuổi càng cao, tỉ lệ mắc bệnh sỏi mật càng tăng và tăng 50% ở tuổi 75.

Bên cạnh đó, phụ nữ còn trải qua thời kì mãn kinh – giai đoạn có sự biến đổi tâm sinh lý, nội tiết, nguyên nhân chủ yếu là do sự giảm đột ngột hormone nội tiết tố nữ. Do vậy thường sử dụng liệu pháp hormone thay thể (HRT) để cải thiện các triệu chứng ở thời kì này. Tuy nhiên, theo một số nghiên cứu lớn đã chỉ ra rằng: HRM tăng gấp 2 hoặc 3 lần nguy cơ mắc sỏi túi mật, sỏi đường mật, sỏi gan hoặc phẫu thuật túi mật. Sử dụng miếng dán hoặc dạng gel HRM có nguy cơ bị sỏi mật thấp hơn so với dùng bằng đường uống.

Mang thai có nguy cơ mắc bệnh sỏi mật
Mang thai có nguy cơ mắc bệnh sỏi mật

Mang thai cũng làm tăng nguy cơ hình thành sỏi mật do tình trạng rối loạn nội tiết, tuy nhiên sỏi nhỏ có thể biến mất sau khi sinh. Trong trường hợp kích thước sỏi lớn thì chỉ nên can thiệp ngoại khoa sau sinh hoặc phẫu thuật nội soi là biện pháp an toàn nhất. Ngoài ra, phụ nữ thường xuyên sử dụng thuốc tránh thai cũng có nguy cơ cao bị sỏi mật.

Sỏi có thể hình thành từ rất sớm nhưng hầu hết các trường hợp đều không xuất hiện các triệu chứng, chỉ có thể phát hiện khi đi khám sức khỏe định kì hoặc tình cờ phát hiện khi chẩn đoán bệnh khác.

Nam giới dễ tái phát sỏi hay bị biến chứng hơn sau phẫu thuật túi mật

Ở độ tuổi 75, chỉ khoảng 20% nam giới xuất hiện sỏi túi mật. Tuy nhiên, ở những người đã phẫu thuật cắt bỏ túi mật thì có nguy cơ tái phát sỏi và biến chứng sau phẫu thuật cao hơn so với nữ giới.

Sỏi mật cũng có thể xuất hiện ở trẻ em

Sỏi mật rất ít gặp ở trẻ em và thường là sỏi sắc tố, gặp ở bé trai nhiều so với bé gái. Nếu trẻ mắc một số bệnh lý sau sẽ làm tăng nguy cơ mắc bệnh sỏi mật:

- Thiếu máu hồng cầu hình liềm

- Suy giảm miễn dịch

- Phẫu thuật ổ bụng

- Chấn thương ở cột sống

- Phải nuôi dưỡng qua đường tĩnh mạch trong thời gian dài: Khoảng 40% trường hợp mắc sỏi do túi mật không co bóp, làm lắng đọng các thành phần của dịch mật và tạo sỏi.

Tỉ lệ sỏi mật cao ở người Châu Âu

Chế độ ăn giàu chất béo làm tăng nguy cơ hình thành sỏi mật, đặc biệt sỏi cholesterol. Do vậy, những quốc gia châu Âu (Tây Ban Nha, Bắc Âu) thường ăn nhiều thịt hun khói, jambong, thịt muối, đồ ăn nhanh, đồ chiên xáo nhiều dầu mỡ… thì có tỉ lệ mắc sỏi mật cao hơn so với các nước ở khu vực châu Á, châu Phi với khẩu phần ăn nhiều rau, cá hơn.

Tuy nhiên, một số nước nghèo thuộc khu vực châu Phi, châu Á, châu Mỹ lại có tỉ lện mắc  bệnh cao hơn. Do điều kiện ăn uống, sinh hoạt, không đảm bảo vệ sinh, dễ nhiễm giun, sán. Trứng hay xác kí sinh trùng là nhân hình thành sỏi mật; giun chui ống mật có thể gây biến chứng cấp viêm đường mật ở người bệnh.

Béo phì, chế độ ăn giàu chất béo có nguy cơ cao bị sỏi mật
Béo phì, chế độ ăn giàu chất béo có nguy cơ cao bị sỏi mật

Sỏi mật có phải do di truyền?

30% các trường hợp bị sỏi mật có liên quan đến yếu tố di truyền. Một số yếu tố như môi trường, yếu tố gây viêm, chất trung gian miễn dịch cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

Một số nghiên cứu cho rằng đột biến gen ABCG8 làm tăng nguy cơ mắc bệnh do nó tăng vận chuyển cholesterol từ gan đến ống dẫn mật, túi mật.

Người mắc bệnh lý do rối loạn chuyển hóa

Hội chứng rối loạn chuyển hóa thường gặp ở những người béo phì, cao huyết áp, đái tháo đường, mỡ máu cao…Những đối tượng này có thường có nồng độ cao cholesterol trong máu và bão hòa trong mật nên có nguy cơ cao bị sỏi mật hơn so với những người bình thường.

Thuốc làm giảm mỡ máu nhóm fibrate (gemfibrozil, fenofibrate) làm tăng nguy cơ sỏi mật do tăng tiết cholesterol vào mật. Các nhóm thuốc khác không gây tác dụng tương tự.

Giảm cân nhanh – tăng nhanh nguy cơ mắc sỏi

Giảm ăn nhanh, đặc biệt là chất béo sẽ dẫn đến dư thừa cholesterol được gan sản xuất để tiêu thụ thức ăn hàng ngày, làm lắng đọng cholesterol và hình thành sỏi mật. Các số liệu thống kê cho thấy: Tăng 12% nguy cơ bị sỏi mật sau 8 – 16 tuần thực hiện chế độ ăn giảm calo và tỉ lệ này tăng lên đến 30% ở những người đã phẫu thuật cắt bỏ dạ dày. Đặc biệt tỉ lệ cao hơn ở những người giảm 1,5 kg hay 24% trọng lượng cơ thể trong 1 tuần.

Phụ nữ, người có tiền sử gia đình mắc sỏi mật, người béo phì hay giảm cân cấp tốc là những đối tượng có nguy cơ cao bị sỏi mật, do vậy cần có chế độ ăn uống, sinh hoạt khoa học để ngăn ngừa sỏi hình thành và phòng ngừa các triệu chứng, biến chứng do sỏi gây ra.

DS Đông Tây
Nguồn: http://www.nytimes.com/health/guides/disease/gallstones/risk-factors.html

Biên tập viên sức khỏe Lan Anh

Biên tập viên sức khỏe Lan Anh

Hơn mười năm làm việc trong lĩnh vực Dược phẩm, tôi được tiếp xúc và đồng hành với hàng ngàn bệnh nhân tim mạch, rối loạn nhịp tim, tiểu đường, sỏi mật, run chân tay. Tôi thấu hiểu nỗi lo lắng, sự khó khăn, những rào cản trong cuộc sống của họ. Cùng với đam mê viết, ý thức trách nhiệm với những thông tin mình cung cấp, tôi luôn nỗ lực tạo ra những bài viết giá trị nhằm cung cấp kiến thức hữu ích về bệnh tim mạch, tiểu đường, run chân tay. Các bài viết của tôi đều được tham khảo từ các trang web y khoa chính thống của Mỹ, Anh, Canada... và được tham vấn bởi các chuyên gia đầu ngành tim mạch học, thần kinh học, gan mật học để đảm bảo thông tin chuẩn xác nhất. Hiện nay, tôi đang làm trưởng ban biên tập nội dung sức khỏe cho website dongtay.net.vn Thông tin liên hệ: Số 19A, Ngõ 126, đường Khuất Duy Tiến, phường Nhân Chính, Quận Thanh Xuân, Thành phố Hà Nội. 0981 238 219 Email: btvlelananh@gmail.com #timmach#tieuduong#runchantay#soimat


Gửi bình luận

(Bấm vào đây để nhận mã)
TNTNT